Jak ocalić dziedzictwo kulturowe, które ląduje na śmietniku?

Fundacja Uwaga, Śmieciarka Jedzie pod koniec lipca 2024 wygrała dotację od Narodowego Instytutu Dziedzictwa Narodowego w programie Wspólnie dla dziedzictwa 2024. Dzięki niej zrealizowany został projekt „Wyrzucone-Ocalone. Dziedzictwo kulturowe na śmietniku”, który trwał od początku września do końca października.

Fundacja Uwaga, Śmieciarka Jedzie powstała niecałe 2 lata temu, lecz inicjatywa istnieje od ponad 11 lat. Użytkownicy ponad 300 grup lokalnych Fundacji na facebooku rocznie ratują ok. 35 tys. ton śmieci. W lipcu 2024 ilość użytkowników wszystkich grup przekroczyła 1 milion. Nierzadko trafiają się prawdziwe perełki designu i kultury, które ktoś bezmyślnie porzucił pod wiatą śmietnika.

Wyrzucone-Ocalone. Co działo się w projekcie?

Głównym celem realizacji zadania było ratowanie przed zniszczeniem cennych historycznie rzeczy, które trafiają na śmietniki. Przeprowadzone zostały działania zapobiegające na trzech poziomach:

Kiedy rzeczy są jeszcze u pierwotnych właścicieli (aby ich nie wyrzucili)
Kiedy rzeczy są już wyrzucone na śmietnik (aby zostały uratowane przez grupy UŚJ)
Kiedy rzeczy są już odebrane przez firmy zajmujące się utylizacją.

Stworzone zostało 6 webinarów z ekspertami opowiadającymi o różnych aspektach związanych z cennym dziedzictwem kulturowym znajdowanym na śmietniku oraz 6 wywiadów z osobami, które takie rzeczy znajdują i kolekcjonują. Na nowym koncie na instagramie „Uwaga, Perła! Nie niszcz!” powstała baza 200 pereł PRL.

Perły ze śmietnika – uratowane!

Przeprowadzona została również kwerenda grup poszukiwaniu przedmiotów ważnych kulturowo z potencjalnym wykorzystaniem ich na wystawę śmieciarkową.

Znaleźliśmy między innymi:

tablice nagrobne z Łodzi, które zostaną przywrócone na swoje miejsce na cmentarzu
barwna mapa kolonialnej Afryki z 1941 roku
walizka z czasów Powstania Warszawskiego.
drewniane sprzęty gospodarcze,
stare czarno-białe fotografie z różnych zakątków świata
kufer zakupiony w magazynie Stanisława Krause z XIX wieku
artykuły przemysłowych z czasów PRL-u
spuścizna Teresy Żukowskiej, reżyserki teatralnej, której wersje reżyserskie sztuk, korespondencje, stare bilety, programy teatralne czy rzuty scenograficzne zostały ocalone przed zniszczeniem.
stare nuty pochodzące najprawdopodobniej z orkiestr z ziem odzyskanych. Kompozycje zarówno polskich, jak i niemieckich autorów, w tym utwory Stanisława Moniuszki, a także polonezy i pieśni góralskie.

Powstał spis miejsc, do których można oddać domowe i śmieciarkowe dobra kultury. Została wysłana informacja do firm zajmujących się wywozem nieczystości, aby zwracały uwagę na cenne dobra kultury. A wszystkie te działania można odnaleźć w specjalnie powstałej zakładce edukacyjnej na naszej stronie.

Załączamy zdjęcia znalezionych dzięki kwerendzie zabytków kultury.