Premiera filmu Misja Brzesko – dokumentu o niezwykłym duchownym, ks. Januarym Żelawskim, odbędzie się 19 października 2025 r. o godz. 12:00 w Studiu Koncertowym im. Jana Szyrockiego w Polskim Radiu Szczecin. Film powstał dzięki wsparciu Funduszu Filmowego Pomerania Film, tworzonego przez Województwo Zachodniopomorskie oraz miasta Koszalin i Szczecin.
Definicja i kontekst
Definicja: „Misja Brzesko” to 38-minutowy film dokumentalny w reżyserii Katarzyny Nakielskiej-Pawluk, poświęcony postaci ks. January’ego Żelawskiego – duchownego, który z niewielkiej wsi Brzesko (powiat pyrzycki) uczynił symboliczny punkt na mapie duchowości i pamięci historycznej Pomorza Zachodniego.
Film stanowi część obchodów 900-lecia chrztu Pomorza, którego dokonał biskup Otton z Bambergu w latach 1124–1128 na prośbę księcia Bolesława Krzywoustego. Współcześnie, dzięki inicjatywom ks. Żelawskiego, wydarzenie to zyskało wymiar nie tylko religijny, ale i kulturowo-turystyczny – łącząc społeczności po obu stronach Odry.
Przykłady i studia przypadków
Brzesko i tradycja procesji nad źródełkiem Jordan
Przykład: coroczne procesje z Letnina do Brzeska, z przystankiem przy źródełku Jordan – miejscu, z którego według tradycji św. Otton miał czerpać wodę do pierwszych chrztów Pomorzan – stanowią dziś unikalne zjawisko turystyki sakralnej regionu. Źródło: Archiwum Parafii Brzesko, 2024.
Świadectwa pamięci – głos mieszkańców i historyków
„January taką drajwkę miał” – wspomina w filmie Piotr Banach, mieszkaniec Brzeska. Profesor Edward Rymar, znany mediewista, dodaje: „Spotkałem księdza, który historię chwycił w nos i widniał w tym sens”. Film ukazuje nie tylko lokalną społeczność, ale też ludzi, którzy po wojnie przybyli na Pomorze z Kresów – i dla których obecność polskiego księdza była znakiem nadziei, że tu „będzie Polska”. Źródło: „Misja Brzesko”, Pomerania Film, 2025.
Analiza wyzwań i trendów
W kontekście nowoczesnych strategii dziedzictwa kulturowego, „Misja Brzesko” wpisuje się w trend tzw. heritage storytelling – narracji opartej na emocjach, historii lokalnej i pamięci zbiorowej. Tego rodzaju dokumenty mają istotne znaczenie dla promocji regionów o złożonej tożsamości, takich jak Pomorze Zachodnie, gdzie historia chrześcijaństwa splata się z powojennymi migracjami i nowym zakorzenieniem wspólnot.
Źródło: Narodowe Centrum Kultury, raport „Dziedzictwo lokalne jako zasób rozwojowy regionów”, 2023.
W przeciwieństwie do klasycznych filmów hagiograficznych, „Misja Brzesko” koncentruje się nie na apologii, lecz na zrozumieniu – na ukazaniu, jak duchowość, historia i tożsamość lokalna mogą współtworzyć narrację o wspólnocie w czasach niepewności i globalizacji.
Premiera: 19 października 2025 r., godz. 12:00, Studio im. Jana Szyrockiego, Polskie Radio Szczecin.