Rosnące ceny energii, wymogi legislacyjne oraz presja na dekarbonizację sprawiają, że inwestycje w efektywność energetyczną i odnawialne źródła energii (OZE) stają się dla polskich przedsiębiorstw strategicznym kierunkiem rozwoju. Obecnie dostępny jest szeroki wachlarz mechanizmów wsparcia – zarówno dotacyjnych, jak i pożyczkowych – które znacząco zwiększają opłacalność takich projektów.
Główne źródła finansowania
Kluczową instytucją odpowiedzialną za wdrażanie większości krajowych programów jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Działania te finansowane są ze środków pochodzących m.in:
- Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021–2027 (FEnIKS),
- Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO),
- Funduszu Modernizacyjnego,
- oraz krajowych środków własnych.
NFOŚiGW, jako operator tych mechanizmów, dostosowuje programy do potrzeb rynku, umożliwiając elastyczne reagowanie na zmieniające się wyzwania energetyczne.
Obszary możliwego wsparcia
- Odnawialne źródła energii (OZE)
Przedsiębiorcy mogą uzyskać dofinansowanie na instalacje w odnawialne źródła energii, w tym m.in. na instalacje biogazowe i biometanowe:
- FENX.02.02 „Rozwój OZE” – planowany nabór od 30.01. do 30.04.2026 r.
- „Wysokosprawna kogeneracja z biogazu wytwarzanego z biomasy, w tym z odpadów komunalnych” – nabór planowany na przełomie 2025/2026 r., dla instalacji biogazowych o min. mocy 1 MW pracujących w warunkach wysokosprawnej kogeneracji,
- „Kogeneracja dla energetyki i przemysłu część 1” dla dużych wytwórców energii i instalacji kogeneracyjnych nie mniejszych niż 10 MW oraz „Kogeneracja dla energetyki i przemysłu część 2” dla wszystkich przedsiębiorców i instalacji kogeneracyjnych nie mniejszych niż 0,5 MW – trwające nabory do 19.12.2025 r.
- „Energia dla wsi” – program skierowany dla rolników, spółdzielni energetycznych i jej członków oraz powstających spółdzielni energetycznych, obejmujący m.in. pożyczki na fotowoltaikę i wiatr, oraz dotacje (i/lub pożyczki) na biogazownie i elektrownie wodne; trwający nabór również do 19.12.2025 r.
- Efektywność energetyczna przedsiębiorstw
Środki można uzyskać na modernizację budynków, wymianę maszyn i urządzeń czy optymalizację procesów produkcyjnych, a także na OZE (jako element projektu), celem uzyskania oszczędności energii pierwotnej na poziomie min. 30%:
- FENG.03.01 „Kredyt ekologiczny” – dla firm z sektora MŚP oraz firm typu small/mid-cap, nabór do 08.01.2026 r. Tutaj program wdrażany jest przez Bank Gospodarstwa Krajowego
- FENX.01.01 „Efektywność energetyczna” – dla średnich i dużych przedsiębiorstw, nabór od 28.11.2025 do 27.02.2026 r.
- Ciepłownictwo systemowe
Finansowanie obejmuje modernizację i rozbudowę sieci ciepłowniczych, budowę jednostek kogeneracyjnych oraz nowe źródła ciepła:
- FENX.02.01 „Infrastruktura ciepłownicza”,
- Fundusz Modernizacyjny – „Kogeneracja dla ciepłownictwa cz.2”,
- KPO B1.1.1 „Ciepłownictwo powiatowe”.
Klucz do sukcesu – gotowość inwestycyjna
Dofinansowanie uzyskają przede wszystkim projekty dobrze przygotowane formalnie. Na etapie składania wniosku wymagana jest odpowiednia gotowość inwestycyjna, obejmująca m.in. posiadanie niezbędnych decyzji administracyjnych i pozwoleń. Projekty z wyższym stopniem zaawansowania uzyskują dodatkowe punkty w ocenie merytorycznej, co znacząco zwiększa ich szanse na uzyskanie wsparcia.
Podsumowanie
Transformacja energetyczna w Polsce nabiera tempa, a dostępne instrumenty finansowe stwarzają realną szansę na jej przyspieszenie. Przedsiębiorstwa, które już dziś przygotują projekty w zakresie efektywności energetycznej i OZE, mogą nie tylko obniżyć koszty operacyjne, ale również zwiększyć konkurencyjność w nadchodzącej, niskoemisyjnej gospodarce.
Firmy, które już dziś rozpoczną przygotowania do aplikacji o dofinansowanie, zyskają realną przewagę – finansową, operacyjną i wizerunkową.
Iwona Poliwka
Doradca ds. finansowania inwestycji w METROPOLIS Doradztwo Gospodarcze Sp. z o.o. od 2010 roku. Specjalizuje się w pozyskiwaniu dotacji i pożyczek preferencyjnych dla projektów z zakresu energetyki, ciepłownictwa i efektywności energetycznej. Prowadzi pełną obsługę procesu dofinansowania – od aplikacji po rozliczenie i wypłatę środków.
https://www.metropolisdg.pl/